استانداردهای حسابداری

استانداردهای حسابداری – استاندارد شماره۱

استاندارد شماره 1 حسابداری

استانداردهای حسابداری بر مبنای مفاهیم نظری گزارشگری مالی تدوین گردیده است. مفاهیم نظری مزبور توسط کمیته تدوین استانداردهای حسابداری با هدف تدوین استانداردهای حسابداری هماهنگ تهیه و به پیوست این مجموعه ارائه شده‌است.

دامنه کاربرد استانداردهای حسابداری، صورتهای مالی با مقاصد عمومی (که از این به بعد صورت‌های مالی نامیده می‌شود) است که به منظور ارائه اطلاعات مفید در مورد وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف‌پذیری مالی واحد تجاری جهت تصمیم‌گیری استفاده‌کنندگان تهیه می‌شود.

استانداردهای حسابداری در مورد صورت‌های مالی کلیه واحدهای تجاری (انتفاعی) اعم از این که در بخش خصوصی یا عمومی فعالیت کند، کاربرد دارد. اگرچه این استانداردها معطوف به واحدهایی است که با هدف کسب سود فعالیت می‌کنند اما عمدتاً در مورد واحدهای غیرانتفاعی نیز با اعمال تعدیلات لازم کاربرد دارد.

واحدهای تجاری خارج از کشور که مالکیت آن‌ها متعلق به واحدهای تجاری ایرانی است در صورتی‌که در تهیه و ارائه صورتهای مالی خود تابع مقررات و استانداردهای حسابداری محلی باشند، ملزم به رعایت الزامات استانداردهای حسابداری ایران نیستند. با این حال در مواردی که واحد تجاری، واحد فرعی یک واحد سرمایه‌گذار ایرانی باشد، تهیه صورت‌های مالی واحد فرعی براساس استانداردهای حسابداری ایران نیز جهت استفاده در تهیه صورت‌های مالی تلفیقی ضروری است.

 

 

استانداردهای حسابداری

استانداردهای حسابداری

 

 

مقدمه دامنه‌ كاربرد

 

۲ . الزامات‌ اين‌ استاندارد بايد در ارائه‌ كليه‌ ”صورتهاي‌ مالي‌ با مقاصد عمومي‌“ كه‌ براساس‌ استانداردهاي‌ حسابداري‌ تهيه‌ و ارائه‌ مي‌شود، بكار گرفته‌ شود.

۳ .    صورتهاي‌ مالي‌ با مقاصد عمومي‌ (كه‌ از اين‌ پس‌ صورتهاي‌ مالي‌ ناميده‌ مي‌شود) براي‌ پاسخگويي‌ به‌ نيازهاي‌ استفاده‌كنندگاني‌ تهيه‌ مي‌شود كه‌ در موقعيت‌ دريافت‌ گزارشهاي‌ متناسب‌ با نيازهاي‌ اطلاعاتي‌ خاص‌ خود نيستند. صورتهاي‌ مالي‌ به طور جداگانه‌ يا همراه‌ با ساير گزارشها، جهت‌ استفاده‌ عموم‌ ارائه‌ مي‌شود. مفاد اين‌ استاندارد براي‌ صورتهاي‌ مالي‌ تلفيقي‌ گروه‌ واحدهاي‌ تجاري‌ نيز كاربرد دارد.

۴ .    در اين‌ استاندارد واژه‌هايي‌ بكار گرفته‌ مي‌شود كه‌ در واحدهاي‌ تجاري‌ (انتفاعي‌) اعم از خصوصي‌ يا عمومي‌ كاربرد دارد. واحدهاي‌ غيرانتفاعي‌ براي‌ بكارگيري‌ الزامات‌ اين‌ استاندارد ممكن‌ است‌ نيازمند انجام‌ تعديلاتي‌ در عناوين‌ اقلام‌ اصلي‌ صورتهاي‌ مالي‌ خود يا ارائه‌ اطلاعات‌ بيشتر باشند.

۵ .    نحوه‌ ارائه‌ داراييهاي‌ جاري‌ و بدهيهاي‌ جاري‌ بخشي‌ از موضوع‌ اين‌ استاندارد است‌ ليكن‌ به طور جداگانه‌ در استاندارد حسابداري‌ شماره‌ ۱۴ مطرح‌ شده‌ است‌.

 

هدف‌ صورتهاي‌ مالي‌ چیست

 

۶ .    هدف‌ صورتهاي‌ مالي‌، ارائه‌ اطلاعاتي‌ تلخيص‌ و طبقه‌بندي‌ شده‌ درباره‌ وضعيت‌ مالي‌، عملكرد مالي‌ و انعطاف‌پذيري‌ مالي‌ واحد تجاري‌ است‌ كه‌ براي‌ طيفي‌ گسترده‌ از استفاده‌كنندگان‌ صورتهاي‌ مالي‌ در اتخاذ تصميمات‌ اقتصادي‌ مفيد واقع‌ شود. صورتهاي‌ مالي‌ همچنين‌ نتايج‌ ايفاي‌ وظيفه‌ مباشرت‌ مديريت‌ يا حسابدهي‌ آنها را در قبال‌ منابعي‌ كه‌ در اختيارشان‌ قرار گرفته‌ است‌، نشان‌ مي‌دهد. به منظور دستيابي‌ به‌ اين‌ هدف‌، در صورتهاي‌ مالي‌ يك‌ واحد تجاري‌ اطلاعاتي‌ درباره‌ موارد زير ارائه‌ مي‌شود :

الف.  داراييها،

ب .  بدهيها،

ج  .  حقوق‌ صاحبان‌ سرمايه‌،

د   .  درآمدها،

ﻫ   .  هزينه‌ها، و

و   .  جريانهاي‌ نقدي‌.

 

 

استانداردهای حسابداری

استانداردهای حسابداری

 

 

اين‌ اطلاعات‌، همراه‌ با ساير اطلاعات‌ مندرج‌ در يادداشتهاي‌ توضيحي‌، استفاده‌كنندگان‌ صورتهاي‌ مالي‌ را در پيش‌بيني‌ جريانهاي‌ نقدي‌ آتي‌ واحد تجاري‌ و خصوصاً در زمانبندي‌ و اطمينان‌ از توانايي‌ آن‌ در ايجاد وجه‌ نقد كمك‌ مي‌كند.

مسئوليت‌ صورتهاي‌ مالي‌

۷ .    مسئوليت‌ تهيه‌ و ارائه‌ صورتهاي‌ مالي‌ با هيأت‌مديره‌ يا ساير اركان‌ اداره‌كننده‌ واحد تجاري‌ است‌.

 

اجزاي‌ صورت‌ مالي‌

 

۸ .       مجموعه‌ كامل‌ صورتهاي‌ مالي‌ شامل‌ اجزاي‌ زير است‌ :

الف‌. صورتهاي‌ مالي‌ اساسي‌ :

۱ .     ترازنامه‌،

۲ .     صورت‌ سود و زيان‌،

۳ .     صورت‌ سود و زيان‌ جامع‌، و

۴ .     صورت‌ جريان‌ وجوه‌ نقد .

ب  .    يادداشتهاي‌ توضيحي‌.

ارائه‌ مطلوب‌ استانداردهاي‌ حسابداري‌

 

۹ .        صورتهاي‌ مالي‌ بايد وضعيت‌ مالي‌، عملكرد مالي‌ و جريانهاي‌ نقدي‌ واحد تجاري‌ را به نحو مطلوب‌ ارائه‌ كند . تقريباً در تمام‌ شرايط‌، اعمال‌ مناسب‌ الزامات‌ استانداردهاي‌ حسابداري‌ همراه‌ با افشاي‌ اطلاعات‌ اضافي‌ در صورت‌ لزوم‌، منجر به‌ ارائه‌ صورتهاي‌ مالي‌ به نحو مطلوب‌ مي‌شود .

۱۰ .       هر واحد تجاري‌ كه‌ صورتهاي‌ مالي‌ آن‌ طبق‌ استانداردهاي‌ حسابداري‌ تهيه‌ و ارائه‌ مي‌شود بايد اين‌ واقعيت‌ را افشا كند. در صورتهاي‌ مالي‌ نبايد ذكر كرد كه‌ اين‌ صورتها طبق‌ استانداردهاي‌ حسابداري‌ تهيه‌ شده‌ است‌، مگراينكه‌ در تهيه‌ صورتهاي‌ مزبور مفاد تمام‌ الزامات‌ مندرج‌ در استانداردهاي‌ مربوط‌ رعايت‌ شده‌ باشد.

۱۱ .       بكارگيري‌ نامناسب‌ استانداردهاي‌ حسابداري‌، از طريق‌ افشا در يادداشتهاي‌ توضيحي‌، جبران‌ نمي‌شود.

۱۲ .      در موارد بسيار نادر، چنانچه‌ مديريت‌ واحدتجاري‌ به‌ اين‌ نتيجه‌ برسد كه‌ رعايت‌ يكي‌ از الزامات‌ استانداردهاي‌ حسابداري‌، صورتهاي‌ مالي‌ را گمراه‌كننده‌ مي‌سازد و بنابراين‌ انحراف‌ از آن‌ به منظور دستيابي‌ به‌ ارائه‌ صورتهاي‌ مالي‌ به نحو مطلوب‌ ضروري‌ است‌، بايد موارد زیر را افشا كند :

الف     .      اين‌ مطلب‌ كه‌ بنا به‌ اعتقاد مديريت‌ واحد تجاري‌، صورتهاي‌ مالي‌، وضعيت‌ مالي‌، عملكرد مالي‌ و جريانهاي‌ نقدي‌ واحد تجاري‌ را به نحو مطلوب‌ منعكس‌ مي‌كند،

ب‌  .    تصريح‌ اينكه‌ صورتهاي‌ مالي‌ از تمام‌ جنبه‌هاي‌ با اهميت‌ مطابق‌ با استانداردهاي‌ حسابداري‌ مي‌باشد، به استثناي‌ انحراف‌ از الزامات‌ يك‌ استاندارد حسابداري‌ كه‌ به منظور ارائه‌ مطلوب‌ صورتهاي‌ مالي‌ انجام‌ گرفته‌ است‌،

ج‌   .    استانداردي‌ كه‌ الزامات‌ آن‌ رعايت‌ نشده‌ است‌، ماهيت‌ انحراف‌ شامل‌ شيوه‌ حسابداري‌ مقرر در استاندارد، اينكه‌ چرا كاربرد شيوه‌ مقرر در استاندارد صورتهاي‌ مالي‌ را گمراه‌كننده‌ مي‌سازد و شيوه‌ حسابداري‌ بكار گرفته‌ شده‌، و

د    .    اثر مالي‌ انحراف‌ بر سود يا زيان‌ خالص‌، داراييها، بدهيها و حقوق‌ صاحبان‌ سرمايه‌ در هر يك‌ از دوره‌هاي‌ مورد گزارش‌.

۱۳ .   براي‌ ارائه‌ صورتهاي‌ مالي‌ به نحو مطلوب‌، رعايت‌ موارد زير الزامي‌ است‌:

الف.  انتخاب‌ و اعمال‌ رويه‌هاي‌ حسابداري‌ طبق‌ مفاد بند ۱۷،

ب .  ارائه‌ اطلاعات‌ شامل‌ رويه‌هاي‌ حسابداري‌، به گونه‌اي‌ كه‌ اطلاعات‌، مربوط‌، قابل‌ اتكا، قابل‌ مقايسه‌ و قابل‌ فهم‌ باشد، و

ج‌  .  ارائه‌ اطلاعات‌ اضافي‌ در مواردي‌ كه‌ رعايت‌ الزامات‌ مقرر در استانداردهاي‌ حسابداري‌ براي‌ درك‌ اثر معاملات‌ يا ساير رويدادهاي‌ خاص‌ بر وضعيت‌ مالي‌ و عملكرد مالي‌ واحد تجاري‌ توسط‌ استفاده‌كنندگان‌ صورتهاي‌ مالي‌ كافي‌ نباشد.

 

استانداردهای حسابداری

استانداردهای حسابداری

 

 

۱۴ .   در موارد نادر ممكن‌ است‌ كاربرد الزامات‌ يك‌ استاندارد حسابداري‌ به‌ ارائه‌ صورتهاي‌ مالي‌ گمراه‌كننده‌، منجر شود. اين‌ امر تنها در مواردي‌ روي‌ مي‌دهد كه‌ شيوه‌ مقرر در استاندارد مورد نظر به وضوح‌ نامناسب‌ باشد، به گونه‌اي‌ كه‌ نتوان‌ از طريق‌ كاربرد الزامات‌ آن‌ استاندارد يا به وسيله‌ افشاي‌ اطلاعات‌ اضافي‌، به‌ ارائه‌ صورتهاي‌ مالي‌ به نحو مطلوب‌ دست‌ يافت‌. اين‌ موضوع‌ كه‌ كاربرد شيوه‌ ديگر نيز مي‌تواند به‌ ارائه‌ صورتهاي‌ مالي‌ به نحو مطلوب‌ منجر شود، به تنهايي‌ براي‌ توجيه‌ انحراف‌ از شيوه‌ مقرر، مناسب‌ نيست‌.

۱۵ .   براي‌ ارزيابي‌ ضرورت‌ انحراف‌ از الزامات‌ يك‌ استاندارد حسابداري‌، ملاحظات‌ مندرج در صفحه بعد مدنظر قرار مي‌گيرد :

الف.  هدف‌ از الزام‌ مقرر و اينكه‌ چرا در شرايط‌ خاص‌ مورد نظر، هدف‌ مزبور نامربوط‌ يا دست‌ نيافتني‌ است‌.

ب .  تفاوت‌ شرايط‌ واحد تجاري‌ با شرايط‌ ساير واحدهاي‌ تجاري‌ كه‌ الزام‌ مورد نظر را رعايت‌ مي‌كنند.

۱۶ .   نظر به‌ اينكه‌ انتظار مي‌رود شرايط‌ ايجاب‌كننده‌ انحراف‌ بسيار نادر باشد و ضرورت‌ انحراف‌ نيز موضوعي‌ بحث‌انگيز و مستلزم‌ قضاوت‌ است‌، بنابراين‌ آگاهي‌ از عدم‌ رعايت‌ الزامات‌ استاندارد حسابداري‌ براي‌ استفاده‌كنندگان‌ اهميت‌ دارد. همچنين‌ براي‌ اينكه‌ استفاده‌كنندگان‌ بتوانند در مورد انحراف‌ به طور آگاهانه‌ قضاوت‌ و تعديلات‌ لازم‌ را جهت‌ انطباق‌ با استاندارد مورد نظر محاسبه‌ كنند، اطلاعات‌ كافي‌ در صورتهاي‌ مالي‌ ارائه‌ مي‌شود.

رویه‌های‌ حسابداری‌:

17 .     مدیریت‌ واحد تجاری‌ باید رویه‌های‌ حسابداری‌ را به گونه‌ای‌ انتخاب‌ و اعمال‌ کند که‌ صورتهای‌ مالی‌ با تمام‌ الزامات‌ استانداردهای‌ حسابداری‌ مربوط‌ مطابقت‌ داشته‌ باشد. در صورت‌ نبود استاندارد خاص‌، مدیریت‌ باید رویه‌ها را به گونه‌ای‌ تعیین‌ کند تا اطمینان‌ یابد صورتهای‌ مالی‌ اطلاعاتی‌ را فراهم‌ می‌آورد که :

الف     .      به‌ نیازهای‌ تصمیم‌گیری‌ استفاده‌کنندگان‌ مربوط‌ است‌، و

ب‌  .    قابل‌ اتکاست‌ به گونه‌ای‌ که‌ :

1  .     وضعیت‌ مالی‌ و عملکرد مالی‌ واحد تجاری‌ را صادقانه‌ بیان‌ می‌کند،

2 .     منعکس‌ کننده‌ محتوای‌ اقتصادی‌ و نه‌ فقط‌ شکل‌ حقوقی‌ معاملات‌ و سایر رویدادهاست‌،

3 .     بیطرفانه‌ یعنی‌ عاری‌ از تمایلات‌ جانبدارانه‌ است‌،

4  .     محتاطانه‌ است، و

5 .     از تمام‌ جنبه‌های‌ با اهمیت‌، کامل‌ است‌.

18 .  رویه‌های‌ حسابداری‌ راه‌کارهای‌ ویژه‌ای‌ است‌ که‌ واحد تجاری‌ برای‌ تهیه‌ و ارائه‌ صورتهای‌ مالی‌ انتخاب‌ می‌کند. راه‌کارهای‌ مزبور که‌ در استانداردهای‌ حسابداری‌ مشخص‌ شده‌اند برای‌ اعمال‌ اصول‌ مندرج‌ در مفاهیم‌ نظری‌ گزارشگری‌ مالی‌ در مورد اقلام‌، معاملات‌ و سایر رویدادهای‌ مالی‌ و بویژه‌ موارد زیر ایجاد شده‌ است :

الف.  اندازه‌گیری‌ و تجدید اندازه‌گیری‌ داراییها و بدهیها در مواردی‌ که‌ مبالغ‌ مربوط‌ از اهمیت‌ نسبی‌ برخوردار است‌، و

ب‌ .  نحوه‌ و زمان‌ شناخت‌ تغییرات‌ در داراییها و بدهیها در صورتهای‌ عملکرد مالی‌.

 

استانداردهای حسابداری

استانداردهای حسابداری

19 .  در صورت‌ نبود استاندارد حسابداری‌ خاص‌، مدیریت‌ رویه‌هایی‌ را بکار می‌برد که‌ به‌ ارائه‌ مفیدترین‌ اطلاعات‌ در صورتهای‌ مالی‌ منجر شود. این‌ امر مستلزم‌ بکارگیری‌ قضاوت‌ توسط‌ مدیریت‌ واحد تجاری‌ با مدنظر قرار دادن‌ ملاحظات‌ زیر است‌ :

الف‌.  الزامات‌ استانداردهای‌ حسابداری‌ برای‌ موضوعات‌ مشابه‌ و مربوط‌،

ب .  تعاریف‌، معیارهای‌ شناخت‌ و اندازه‌گیری‌ داراییها، بدهیها، درآمدها و هزینه‌ها مندرج‌ در مفاهیم‌ نظری‌ گزارشگری‌ مالی، و

ج  .  استانداردهای‌ صادره‌ توسط‌ سایر مراجع‌ حرفه‌ای‌ معتبر و رویه‌های‌ پذیرفته‌ شده‌ صنعت‌ تا میزانی‌ که‌ با موارد الف‌ و ب‌ این‌ بند سازگار باشد.

 

تداوم‌ فعالیت‌ با توجه به صورت های مالی

20 .    مدیریت‌ در زمان‌ تهیه‌ صورتهای‌ مالی‌، باید توان‌ ادامه‌ فعالیت‌ واحد تجاری‌ را ارزیابی‌ کند. صورتهای‌ مالی‌ باید برمبنای‌ تداوم‌ فعالیت‌ تهیه‌ شود مگر اینکه‌ مدیریت‌ قصد انحلال‌ یا توقف‌ عملیات‌ واحد تجاری‌ را داشته‌ باشد، یا عملاً ناچار به‌ انجام‌ این‌ امر شود . در مواردی‌ که‌ مدیریت‌ از رویدادها و شرایطی‌ آگاهی‌ یابد که‌ ممکن‌ است‌ ابهام‌ اساسی‌ نسبت‌ به‌ توانایی‌ تداوم‌ فعالیت‌ واحد تجاری‌ ایجاد کند، این‌ ابهام‌ باید افشا شود . چنانچه‌ صورتهای‌ مالی‌ برمبنای‌ تداوم‌ فعالیت‌ تهیه‌ نشود، این‌ واقعیت‌ باید همراه‌ با مبنای‌ تهیه‌ صورتهای‌ مالی‌ و اینکه‌ چرا واحد تجاری‌ فاقد تداوم‌ فعالیت‌ تلقی‌ شده‌ است‌، افشا شود.

21 .  تداوم‌ فعالیت‌ به‌ معنای‌ ادامه‌ عملیات‌ واحد تجاری‌ در آینده‌ قابل‌ پیش‌بینی‌ است‌. یعنی‌ در تهیه‌ و ارائه‌ صورتهای‌ مالی‌، هیچ‌ قصد یا الزامی‌ به‌ انحلال‌ واحد تجاری‌ یا کاهش‌ قابل توجه‌ در حجم‌ عملیات‌ واحد تجاری‌ فرض‌ نمی‌شود.

22 .  مدیریت‌ برای‌ ارزیابی‌ تداوم‌ فعالیت‌، تمام‌ اطلاعات‌ موجود در خصوص‌ آینده‌ قابل‌ پیش‌بینی‌ (حداقل‌ 12 ماه‌ پس‌ از تاریخ‌ ترازنامه‌) را بررسی‌ می‌کند. میزان‌ این‌ بررسی‌ به‌ واقعیات‌ موجود در هر مورد بستگی‌ دارد. در مواردی‌ که‌ واحد تجاری‌ دارای‌ سابقه‌ سودآوری‌ است‌ و به آسانی‌ به‌ منابع‌ مالی‌ دسترسی‌ دارد، نتیجه‌گیری‌ درباره‌ مناسب‌ بودن‌ کاربرد مبنای‌ تداوم‌ فعالیت‌ برای‌ واحد تجاری‌ می‌تواند بدون‌ تجزیه‌ و تحلیل‌ تفصیلی‌، امکان‌پذیر باشد. درغیر این‌ صورت‌، برای‌ ارزیابی‌ تداوم‌ فعالیت‌ ممکن‌ است‌ بررسی‌ مواردی‌ از قبیل‌ عوامل‌ مؤثر بر سودآوری‌ جاری‌ و مورد انتظار، جداول‌ زمانی‌ بازپرداخت‌ بدهیها و منابع‌ بالقوه‌ تأمین‌ مالی‌ ضروری‌ باشد.

مبنای‌ تعهدی‌ صورتهای‌ مالی‌

23 .   به استثنای‌ اطلاعات‌ مربوط‌ به‌ جریانهای‌ نقدی‌، واحد تجاری‌ باید صورتهای‌ مالی‌ خود را برمبنای‌ تعهدی‌ تهیه‌ کند.

24 .  در مبنای‌ تعهدی‌، معاملات‌ و سایر رویدادها در زمان‌ وقوع‌ (و نه‌ در زمان‌ دریافت‌ یا پرداخت‌ وجه‌ نقد) شناسایی‌ و در اسناد و مدارک‌ حسابداری‌ ثبت‌ می‌شود و در صورتهای‌ مالی‌ دوره‌های‌ مربوط‌ انعکاس‌ می‌یابد. بسیاری‌ از هزینه‌ها بر مبنای‌ رابطه‌ مستقیم‌ مخارج‌ تحمل‌شده‌ با درآمدهای‌ تحصیل‌شده‌ در صورت‌ سود و زیان‌ شناسایی‌ می‌شود (تطابق‌ هزینه‌ و درآمد). در هر صورت‌، کاربرد مفهوم‌ تطابق‌، شناخت‌ اقلامی‌ را در ترازنامه‌ که‌ با تعریف‌ داراییها یا بدهیها انطباق‌ ندارد، مجاز نمی‌شمرد.

استانداردهای حسابداری

استانداردهای حسابداری

ثبات‌ رویه‌ در نحوه‌ ارائه‌ صورت های مالی

25 .   نحوه‌ ارائه‌ و طبقه‌بندی‌ اقلام‌ در صورتهای‌ مالی‌ از یک‌ دوره‌ به‌ دوره‌ بعد نباید تغییر کند مگر در مواردی‌ که‌ :

الف     .      تغییری‌ عمده‌ در ماهیت‌ عملیات‌ واحد تجاری‌ یا تجدید نظر در نحوه‌ ارائه‌ صورتهای‌ مالی‌ حاکی‌ از این‌ باشد که‌ تغییر مزبور به‌ ارائه‌ مناسبتر معاملات‌ یا سایر رویدادها منجر شود، یا

ب‌  .    تغییری‌ در نحوه‌ ارائه‌، به‌ موجب‌ یک‌ استاندارد حسابداری‌ الزامی‌ شود.

26 .  تحصیل‌ یا واگذاری‌ داراییهای‌ عمده‌ یا تجدیدنظر در نحوه‌ ارائه‌ صورتهای‌ مالی‌ ممکن‌ است‌ مستلزم‌ ارائه‌ صورتهای‌ مالی‌ به‌ شکلی‌ متفاوت‌ باشد. تنها در شرایطی‌ که‌ ادامه‌ ارائه‌ صورتهای‌ مالی‌ به‌ شکل‌ جدید محتمل‌ باشد یا اینکه‌ منافع‌ ارائه‌ صورتهای‌ مالی‌ به‌ شکل‌ جدید به روشنی‌ مشخص‌ باشد، واحد تجاری‌ باید نحوه‌ ارائه‌ صورتهای‌ مالی‌ خود را تغییر دهد. در صورت‌ ایجاد تغییر در نحوه‌ ارائه‌ صورتهای‌ مالی‌، واحد تجاری‌ اطلاعات‌ مقایسه‌ای‌ را طبق‌ مندرجات‌ بند 39 این‌ استاندارد تجدید طبقه‌بندی‌ می‌کند.

اهمیت‌ و تجمیع‌ صورت مالی

27 .  تمام‌ اقلام‌ با اهمیت‌ باید به طور جداگانه‌ در صورتهای‌ مالی‌ ارائه‌ شود. مبالغ‌ کم‌ اهمیت‌ باید با مبالغ‌ دارای‌ ماهیت‌ یا کارکرد مشابه‌ جمع‌ شود و نیازی‌ به‌ ارائه‌ جداگانه‌ آنها نیست‌.

28 .  صورتهای‌ مالی‌ حاصل‌ پردازش‌ تعداد زیادی‌ معاملات‌ و سایر رویدادهاست‌ که‌ با تجمیع‌ آنها در گروههای‌ مختلف‌ براساس‌ ماهیت‌ یا کارکرد، سازمان‌ می‌یابد. ارائه‌ اطلاعات‌ تلخیص‌ و طبقه‌بندی‌ شده‌ای‌ که‌ تشکیل‌ دهنده‌ اقلام‌ اصلی‌ مندرج‌ در صورتهای‌ مالی‌ اساسی‌ یا در یادداشتهای‌ توضیحی‌ است‌، آخرین‌ مرحله‌ از فرایند تجمیع‌ و طبقه‌بندی‌ است‌. چنانچه‌ یک‌ قلم‌ اصلی‌ به تنهایی‌ با اهمیت‌ نباشد در صورتهای‌ مالی‌ اساسی‌ یا در یادداشتهای‌ توضیحی‌، با اقلام‌ اصلی‌ دیگر جمع‌ می‌شود. اهمیت‌ یک‌ قلم‌ ممکن‌ است‌ به اندازه‌ای‌ نباشد که‌ ارائه‌ جداگانه‌ آن‌ را در صورتهای‌ مالی‌ اساسی‌ توجیه‌ کند، اما افشای‌ جداگانه‌ آن‌ را در یادداشتهای‌ توضیحی‌ ایجاب‌ کند.

29 .  در این‌ استاندارد، اطلاعاتی‌ با اهمیت‌ تلقی‌ می‌شود که‌ عدم‌ افشای‌ آن‌ بر تصمیمات‌ اقتصادی‌ استفاده‌کنندگان‌ که‌ بر مبنای‌ صورتهای‌ مالی‌ اتخاذ می‌شود، مؤثر واقع‌ شود. اهمیت‌ به اندازه‌ و ماهیت‌ قلمی‌ بستگی‌ دارد که‌ در شرایط‌ خاص‌ در مورد حذف‌ آن‌ قضاوت‌ می‌شود. برای‌ اتخاذ تصمیم‌ درباره‌ اهمیت‌ یک‌ قلم‌ یا جمع‌ اقلام‌، هم‌ اندازه‌ و هم‌ ماهیت‌ آن‌ قلم‌ یا اقلام‌ ارزیابی‌ می‌شود. متناسب‌ با شرایط‌، ممکن‌ است‌ یکی‌ از دو عامل‌ یادشده‌ تعیین‌ کننده‌ باشد. برای‌ مثال‌، داراییهایی‌ که‌ ماهیت‌ و کارکرد مشابه‌ دارند با یکدیگر جمع‌ می‌شود، حتی‌ اگر مبالغ‌ تک‌ تک‌ آنها قابل توجه‌ باشد. با وجود این‌، اقلام‌ عمده‌ که‌ از لحاظ‌ ماهیت‌ یا کارکرد با یکدیگر متفاوت‌ است‌ جداگانه‌ ارائه‌ می‌شود.

30 .  چنانچه‌ اجرای‌ الزامات‌ افشای‌ مندرج‌ در استانداردهای‌ حسابداری‌ به‌ اطلاعات‌ بی اهمیت‌ منجر شود، نیازی‌ به‌ رعایت‌ آن‌ نیست‌.
تهاتـر

31 .   داراییها و بدهیها نباید با یکدیگر تهاتر شود مگر اینکه‌ تهاتر آنها طبق‌ استاندارد حسابداری‌ دیگری‌ الزامی‌ یا مجاز باشد.

32 . اقلام‌ درآمد و هزینه‌ باید تنها زمانی‌ تهاتر شود که‌ :

الف .    یک‌ استاندارد حسابداری‌ تهاتر مزبور را الزامی‌ یا مجاز کرده‌ باشد، یا

ب‌ .    درآمدها و هزینه‌های‌ غیرعملیاتی‌ که‌ از معاملات‌ و رویدادهای‌ واحد یا مشابه‌ حاصل‌ می‌شود، با اهمیت‌ نباشد. چنین‌ مبالغی‌ باید طبق‌ مفاد بند 27 این‌ استاندارد با یکدیگر جمع‌ شود.

33 .  گزارش‌ جداگانه‌ هر دو گروه‌ داراییها و بدهیها، و درآمدها و هزینه‌های‌ با اهمیت‌، ضروری‌ است‌. تهاتر اقلام‌ در ترازنامه‌ یا صورت‌ سود و زیان‌ موجب‌ کاهش‌ توان‌ درک‌ معاملات‌ انجام‌ شده‌ و ارزیابی‌ جریانهای‌ نقدی‌ آتی‌ واحد تجاری‌ توسط‌ استفاده‌کنندگان‌ می‌شود مگر در مواردی‌ که‌ تهاتر منعکس‌کننده‌ محتوای‌ معامله‌ یا رویداد مربوط‌ باشد. گزارش‌ خالص‌ داراییها یعنی‌ داراییها پس‌ از کسر اقلام‌ کاهنده‌ مربوط‌ از قبیل‌ ذخیره‌ کاهش‌ ارزش‌ موجودیهای‌ مواد و کالا، ذخیره‌ مطالبات‌ مشکوک‌الوصول‌ و استهلاک‌ انباشته‌ داراییهای‌ ثابت‌ مشهود، تهاتر نیست‌.

 

استانداردهای حسابداری

استانداردهای حسابداری

 

34 .  تهاتر دو یا چند قلم‌ دریافتنی‌ و پرداختنی‌ تنها زمانی‌ مناسب‌ است‌ که‌ توان‌ واحد تجاری‌ برای‌ تسویه‌ حساب‌ از طریق‌ پرداخت‌ مبلغ‌ خالص‌ یا عدم‌ پرداخت‌ و الزام‌ دیگری‌ به‌ پرداخت‌ مبلغ‌ خالص‌، تضمین‌ شده‌ باشد. این‌ تضمین‌ مستلزم‌ وجود حق‌ قانونی‌ تهاتر است‌ و اینکه‌ چنین‌ حقی‌ در صورت‌ ناتوانی‌ دیگری‌ در ایفای‌ تعهد همچنان‌ برقرار باشد. در غیر این‌ صورت‌ معمولاً این‌ امکان‌ وجود دارد که‌ واحد تجاری‌ به‌ ایفای‌ تعهد ملزم‌ شود، بدون‌ آنکه‌ بتواند به‌ منافع‌ اقتصادی‌ آتی‌ دارایی‌ دست‌ یابد.

35 .  طبق‌ استاندارد حسابداری‌ شماره‌ 3، درآمد عملیاتی‌ به‌ ارزش‌ منصفانه‌ مابه‌ازای‌ دریافتی‌ یا دریافتنی‌ اندازه‌گیری‌ می‌شود. هر واحد تجاری‌، در روال‌ فعالیتهای‌ عادی‌ خود معاملات‌ دیگری‌ را نیز انجام‌ می‌دهد که‌ مولد درآمد عملیاتی‌ نیست‌، اما برای‌ انجام‌ فعالیتهای‌ مولد درآمد عملیاتی‌ آن‌ ضروری‌ است‌. نتایج‌ این گونه‌ معاملات‌ از طریق‌ تهاتر درآمدها و هزینه‌های‌ مربوط‌ به‌ آن‌ ارائه‌ می‌شود، به‌ شرط‌ این‌ که‌ تهاتر یاد شده‌ محتوای‌ معامله‌ را منعکس‌ کند. برای‌ مثال :

الف.  درآمدها و هزینه‌های‌ غیرعملیاتی‌ حاصل‌ از فروش‌ داراییهای‌ غیرجاری‌ (مانند سرمایه‌گذاریها و داراییهای‌ ثابت‌ مشهود)، به‌ مبلغ‌ عواید حاصل‌ از فروش‌ دارایی‌ پس‌ از کسر مبلغ‌ دفتری‌ و هزینه‌های‌ فروش‌ آن‌ گزارش‌ می‌شود.

ب‌ .  مخارج‌ قابل‌ استرداد مربوط‌ به‌ قرارداد با یک‌ شخص‌ ثالث‌ با مبالغ‌ دریافتی‌ و دریافتنی‌ در این‌ رابطه‌، تهاتر و به صورت‌ خالص‌ گزارش‌ می‌شود.

36 .  به علاوه‌، درآمدها و هزینه‌های‌ غیرعملیاتی‌ حاصل‌ گروهی‌ از معاملات‌ مشابه‌ (از قبیل‌ سودها و زیانهای‌ حاصل‌ از تسعیر اقلام‌ ارزی‌ یا فروش‌ داراییهای‌ ثابت‌ مشهود) به صورت‌ خالص‌ گزارش‌ می‌شود، اما اندازه‌، ماهیت‌ یا وقوع‌ این‌گونه‌ درآمدها و هزینه‌ها ممکن‌ است‌ به گونه‌ای‌ باشد که‌ افشای‌ جداگانه‌ آنها طبق‌ استاندارد حسابداری‌ شماره‌ 6 با عنوان‌ گزارش‌ عملکرد مالی‌ ضرورت‌ یابد.

اطلاعات‌ مقایسه‌ای‌:

37 .  صورتهای‌ مالی‌ باید در برگیرنده‌ اقلام‌ مقایسه‌ای‌ دوره‌ قبل‌ باشد به‌ جز در مواردی‌ که‌ یک‌ استاندارد حسابداری‌ نحوه‌ عمل‌ دیگری‌ را مجاز یا الزامی‌ کرده‌ باشد. اطلاعات‌ مقایسه‌ای‌ تشریحی‌ تا جایی‌ باید افشا شود که‌ جهت‌ درک‌ صورتهای‌ مالی‌ دوره‌ جاری‌ مربوط‌ تلقی‌ گردد.

38 .  درمواردی‌، اطلاعات‌ تشریحی‌ ارائه‌ شده‌ در صورتهای‌ مالی‌ دوره‌ (های‌) قبل‌ به‌ دوره‌ مالی‌ جاری‌ نیز مربوط‌ است‌. برای‌ نمونه‌، جزئیات‌ یک‌ دعوای‌ حقوقی‌ که‌ نتیجه‌ آن‌ در تاریخ‌ ترازنامه‌ قبلی‌ مشخص‌ نبوده‌ و تاکنون‌ حل‌ و فصل‌ نشده‌ است‌، در دوره‌ جاری‌ افشا می‌شود. ارائه‌ اطلاعات‌ مربوط‌ به‌ ابهامات‌ موجود در تاریخ‌ ترازنامه‌ قبلی‌ و اقدامات‌ انجام‌ شده‌ طی‌ دوره‌ جاری‌ جهت‌ رفع‌ ابهام‌ آنها، برای‌ استفاده‌کنندگان‌ صورتهای‌ مالی‌ مفید است‌.

39 .   درمواردی‌ که‌ نحوه‌ ارائه‌ یا طبقه‌بندی‌ اقلام‌ در صورتهای‌ مالی‌ اصلاح‌ می‌شود، به منظور اطمینان‌ از قابلیت‌ مقایسه‌ اقلام‌ صورتهای‌ مالی‌، مبالغ‌ مقایسه‌ای‌ باید تجدید طبقه‌بندی‌ شود مگر اینکه‌ این‌ امر ممکن‌ نباشد. همچنین‌ ماهیت‌، مبلغ‌ و دلیل‌ تجدید طبقه‌بندی‌ باید افشا شود . هرگاه‌ تجدید طبقه‌بندی‌ مبالغ‌ مقایسه‌ای‌ عملی‌ نباشد، واحد تجاری‌ باید دلیل‌ عدم‌ تجدید طبقه‌بندی‌ و ماهیت‌ تغییراتی‌ را که‌ در صورت‌ تجدید طبقه‌بندی‌ ایجاد می‌شد، افشا کند.

40 .   در برخی‌ شرایط‌ ممکن‌ است‌ تجدید طبقه‌بندی‌ اطلاعات‌ مقایسه‌ای‌ عملی‌ نباشد. برای‌ نمونه‌ ممکن‌ است‌ داده‌ها در دوره‌ (های‌) قبلی‌ به گونه‌ای‌ گردآوری‌ شده‌ باشد که‌ تجدید طبقه‌بندی‌ امکان‌پذیر نباشد. در چنین‌ شرایطی‌، ماهیت‌ تعدیلات‌ مربوط‌، افشا می‌شود. طبق الزامات‌ استاندارد حسابداری‌ شماره‌ 6 با عنوان‌ گزارش‌ عملکرد مالی‌، چنانچه‌ در رویه‌ حسابداری‌ تغییری‌ صورت‌ گیرد ارقام‌ مقایسه‌ای‌ دوره‌(های‌) قبل‌ باید برمبنای‌ رویه‌ جدید ارائه‌ مجدد شود.

 

1 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *